پێشەکی:
بەڕێوەبەرایەتی کاروباری تەکنەلۆجیای زانکۆی کوردستان، لە سۆنگەی بەدیهێنانی ئامانجە ستراتیژییەکان، برەودان بە ئیکۆسیستەمی دیجیتاڵ و مسۆگەرکردنی بەردەوامیی خزمەتگوزارییە هەستیارەکان، لەم ماوەیەی دواییدا کۆمەڵێک هەنگاوی بنەڕەتی و پەرەپێدانی ئەنجام داوە. ئەم ڕاپۆرتە بە مەبەستی ڕوونکردنەوەی ئەدای کار و خستنەڕووی ئەو هەنگاوانە ئامادە کراوە کە لە ئاڕاستەی نوێکردنەوەی ژێرخانی ڕەقەکاڵا (Hardware)، بەهێزکردنی ئاسایشی سایبەری، سوودوەرگرتن لە تەکنەلۆجیا نوێیەکانی هۆشی دەستکرد و بەتواناکردنی سەرمایەی مرۆیی هەڵگیراون. پوختەی چالاکییەکان بەم شێوەیەی خوارەوەیە:

١. پەرەپێدان و بەهێزکردنی پۆرتاڵ و خزمەتگوزارییەکانی وێب

لە چوارچێوەی باشترکردنی ئەزموونی بەکارهێنەر (UX) و ئاسانکاری بۆ دەستگەیشتن بە زانیارییەکان، ئەم کردەوانە لە بواری ماڵپەڕ و پۆرتاڵی زانکۆدا ئەنجام دراون:

• بەرزکردنەوەی تەلارسازيی سیستم و چارەسەری تەنگژە تەکنیکییەکان: دەستنیشانکردن و نەهێشتنی ئەو گیروگرفتە تەکنیکییانەی پۆرتاڵی زانکۆ کە دەبوونە هۆی خاوبوونەوەی بارکردنی پەڕەکان، هەروەها ئاسانکاری لە پرۆسەی بارکردنی ناوەڕۆک لەلایەن کارناسانی پەیوەندیدارەوە.
• ستانداردکردنی ناوەڕۆک: ئامادەکردنی لیستی پشکنینی (Checklist) گشتگیر و ستاندارد بۆ پەڕەکانی یاریدەدەرێتییەکان، کۆلێژەکان، توێژینگەکان و بەشە زانستییەکان و گشتاندنی بۆ سەرۆکی بەشەکان، بە مەبەستی یەکخستن و دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی دیجیتاڵی زانکۆ.
• بەتواناکردنی هێزی مرۆیی: بەڕێوەبردنی وۆرکشۆپی فێرکاریی تایبەتمەند سەبارەت بە چۆنیەتیی دانانی اصولی ناوەڕۆک و هەروەها بەکارهێنانی ئامرازەکانی هۆشی دەستکردی بەرهەمهێنەر (Generative AI) بۆ داڕشتنەوەی دەق و وەرگێڕانی ناوەڕۆک بۆ سێ زمانی بیانی جگە لە فارسی، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی کوالێتی و ضریب نفوذی ماڵپەڕی زانکۆ لە ناوەندە زانستییە جیهانییەکاندا.
• چارەسەرکردنی کێشەی پیشاندانی وانەکان و کاراکردنی دەستکاریکردنی زانیارییەکان: کێشەی پیشاننەدانی وانەکانی وەرزی خوێندنی ئێستا (تێرمی هەنووکەیی) لە پەڕەی تایبەتی مامۆستایانی زانکۆ چارەسەر کرا. لەمەودوا، لیستی وانەکان بە وردی و بەپێی ئەو داتایانەی لە سیستەمی پەروەردەی زانکۆدا تۆمار کراون، پیشان دەدرێت. هەروەها، دەرفەتی دەستکاریکردن و نوێکردنەوەی زانیارییە کەسییەکان لە پڕۆفایلی مامۆستایاندا کارا کراوە.

٢. نوێکردنەوە و بەهێزکردنی ژێرخانی پرۆسێس و کۆگاکردنی داتا (Data Center)

بە مەبەستی زیادکردنی توانای ژمێریاری و بەردەوامیی خزمەتگوزارییەکان، گۆڕانکارییە ژێرخانییەکان لە سەنتەری داتای زانکۆ بەم شێوەیە ئەنجام دراون:

• دابینکردنی سێرڤەری پرۆسێسی خێرا (HPC): جێگیرکردنی ئامێرێکی سێرڤەری پێشکەوتوو بە پڕۆسێسەرەکانی نەوەی پێنجەمی "Xeon" (بە کۆی توانای پرۆسێسی زیاتر لە ٢٦٠ گێگاهێرتز)، ٢ تێرابایت بیرگەی سەرەکی (RAM) و زیاتر لە ٦٠ تێرابایت بیرگەی خێرا (Enterprise SSD) بۆ وەڵامدانەوەی پێداویستییە قورسە ژمێریارییەکان.
• باشترکردنی (Optimization) سێرڤەری ئیمەیڵ: دابەشکردنی (Partitioning) اصولی و چارەسەری کێشە تەکنیکییەکانی سێرڤەری ئیمەیڵی زانکۆ بۆ زیادکردنی خێرایی و متمانەپێکراویی نامەگۆڕینەوەی دامەزراوەیی.
• بەرزکردنەوەی سیستەمی وێنەی یەدەگ (Backup): زیادکردنی توانای هەڵگرتنی فایلە یەدەگەکان بۆ زیاتر لە دوو هێندە و کاراکردنی پرۆسەی وەرگرتنی باک‌ئەپی دابەشکراو و دەوری لە هەموو سامانه هەستیارەکان.
• جێگیرکردنی میکانیزمی بەرگەگرتنی هەڵە (Fault Tolerance): جێبەجێکردن و کاراکردنی پرۆسەی "هاوڕێکخستن" (Replication) لە سامانە زەروورییەکانی زانکۆ. ئەم هەنگاوە ستراتیژییە، درێژەدان بە چالاکیی بێ‌وەستانی خزمەتگوزارییەکان لە کاتی تێکچوونی سێرڤەری سەرەکی مسۆگەر دەکات و زانیارییە تەکنیکییەکەشی لە ئاستی کارناساندا جێگیر کراوە.

٣. بەرزکردنەوەی ئاسایشی سایبەری و بەرگریی پاسیڤ

بە لەبەرچاوگرتنی گرنگیی پاراستنی داتاکان و ژێرخانی زانکۆ، چەندین لایەی ئاسایشی جێبەجێ کراون:

• تۆڕی دابەشکردنی ناوەڕۆک (CDN): گواستنەوەی سەرجەم سامانەکانی زانکۆ (جگە لە حاڵەتە تەکنیکییە تایبەتەکان) بۆ پشت تۆڕی دابەشکردنی ناوەڕۆک، بە ئامانجی زیادکردنی ئاسایش و بەرەنگاربوونەوەی زۆرینەی جۆرەکانی هێرشی سایبەری.
• بەڕێوەبردنی هەڕەشە یەکپارچەکان (UTM): نوێکردنەوەی فیرم وێر (Firmware)ی ئامێری UTMی ناو ژووری سێرڤەر لە ١٠ قۆناغی یەک لە دوای یەکدا بۆ دواین ڤێرژنی جێگیر و دانانی لایسێنسی ئۆفلاین بۆ مسۆگەرکردنی کارکردنی دیواری ئاگرین (Firewall).
• ئیمن‌سازیی خاڵە کۆتاییەکان (Endpoints): دامەزراندن و کاراکردنی وەشانی سێرڤەری دژەڤایرۆس لەسەر سامانە هەستیارەکان وەک سێرڤەری ئیمەیڵ بۆ ناسینەوە و بەرپەرچدانەوەی بەرنامە زیانبەخشەکان.

٤. پەرەپێدانی تۆڕ و سیستەمەکانی چاودێری (Monitoring)

بۆ مسۆگەرکردنی کوالێتیی پەیوەندییەکان و چاودێریی ساتیی دۆخی کەرەستەکان:

• نوێکردنەوەی کەرەستەکانی تۆڕ: گۆڕین و بەرزکردنەوەی کەرەستە سەرەکییەکانی تۆڕ (Core) و هەروەها نوێکردنەوەی بەشێک لە کەرەستەکانی تۆڕ لە ئاستی کۆلێژەکان و بەشە ناوخۆییەکانی خوێندکاران.
• جێگیرکردنی سیستەمی مانیتۆرینگی گشتگیر: بەرزکردنەوەی سیستەمی چاودێریی ژێرخانی نەرم‌کاڵا و ڕەقەکاڵا، کە چاودێریی پلەی گەرمیی پارچەکان، ڕێژەی بەکارهێنانی سەرچاوە ژمێریارییەکان، دۆخی تەندروستیی خزمەتگوزارییەکان و هتد لەخۆ دەگرێت.

٥. پێشەنگایەتی لە تەکنەلۆجیا نوێیەکان و هۆشی دەستکرد

بەڕێوەبەرایەتیی تەکنەلۆجیای زانکۆ بە ڕوانگەیەکی داهاتووبینانەوە هەنگاوی کردەیی ناوە بۆ نێو بواری هۆشی دەستکرد:

• کاراکردنی سیستەمی هۆشی دەستکردی تایبەت: جێگیرکردنی وەشانی سەرەتایی و ئەزموونیی سیستەمی هۆشی دەستکردی بەرهەمهێنەر لەسەر سێرڤەرە ناوخۆییەکانی زانکۆ بە توانای بەکارهێنانی ٥ مۆدێلی زمانیی گەورە (LLM) بۆ بەکارهێنانی زانکۆییەکان.
• داڕشتنی بەڵگەنامە ستراتیژییەکان: نووسینی پلانە ستراتیژییە کورت‌خایەن و درێژخایەنەکانی بەڕێوەبەرایەتیی کاروباری تەکنەلۆجیا و ئامادەکردنی پڕۆپۆزەڵی گشتگیر بۆ دامەزراندنی "سەنتەری داتای گەورەی ڕۆژئاوای وڵات" و جێگیرکردنی وەشانی گشتیی سیستەمی هۆشی دەستکرد.

٦. دابینکردنی بودجە و پەرەپێدانی ژێرخانی فیزیایی

بە بەدواداچوونی بەردەوام و خستنەڕووی پاساوی تەکنیکی، بودجەی پێویست بۆ ئەم بوارانە دابین کراوە:

• نوێکردنەوەی پاترییەکانی سیستەمی کارەبای فریاگوزاری (UPS) و کڕینی مۆلیدەی (Generator) تایبەت بۆ مسۆگەرکردنی کارەبای بەردەوامی ژووری سێرڤەر.
• دابینکردنی کەرەستەی ساردکەرەوەی (Cooling) ستاندارد و کەرەستەکانی پاراستنی تۆڕ بە مەبەستی ڕێگری لە کەمبوونەوەی تەمەن و کارایی ڕەقەکاڵاکان.

وتەی کۆتایی:

کۆی ئەم هەنگاوانەی باس کران، هەنگاوێکن بەرەو مۆدێرنکردنی ژێرخانی تەکنەلۆجیای زانیاریی زانکۆی کوردستان و بسترێکی ئیمن، بەردەوام و پێشەنگی بۆ چالاکییە فێرکاری و توێژینەوەییەکانی زانکۆییە بەڕێزەکان فەراهەم هێناوە. ئامانج خوڕەمیان، بەڕێوەبەری کاروباری تەکنەلۆجیای زانکۆ، وێڕای دەربڕینی سوپاس و پێزانین بۆ پاڵپشتییەکانی سەرۆکایەتی و یاریدەدەرانی سەرۆکی زانکۆ، جەخت لەسەر درێژەدان بەم ڕێڕەوە گەشەسەندنە دەکاتەوە.

بەڕێوەبەرایەتی کاروباری تەکنەلۆجیای زانکۆی کوردستان

شەممە، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٦